بسیاری از افراد فکر میکنند صادرات خشکبار یعنی یک کامیون پسته خریداری کرده و به خارج بفرستید. پشت پرده این تجارت استانداردهای سختگیرانه، تکنولوژیهای بهروز و حاشیه سودهایی است که گاهی تا چند برابر بازار داخلی هم میرسد.
اگر اهل خرید و فروش خشکبار باشید حتما میدانید که خام فروشی اصلا به صرفه نیست. چرا باید یک مغز پسته خام را در بیاوریم، سایزبندی کنیم، بستهبندی اختصاصی بزنیم و بعد به چین یا اروپا صادر کنیم؟ در ادامه این راهنما از وب سایت سیفی به طور کامل سود صادرات خشکبار را بررسی خواهیم کرد.
مصرف خشکبار ایرانی در جهان
شاید برای شما جالب باشد بدانید که ایران جزء بزرگترین تولیدکنندگان خشکبار در جهان است. فقط چند کشور معدود مانند آمریکا و ترکیه بالاتر از ما قرار دارند. اما نکته مهم اینجاست که کیفیت طعم و عطر خشکبار ایرانی، بهخصوص در محصولاتی مانند پسته و خرما در بازارهای جهانی حرف اول را میزند.

ارزش بازار جهانی خشکبار طی سالهای اخیر رشد قابل توجهی داشته و ایران سهم زیادی از این بازار را در اختیار دارد. پیشبینیها حاکی از آن است که این بازار تا چند سال آینده رشد قابل ملاحظهای خواهد کرد.
وقتی صحبت از بازار هدف و بهترین کشور برای صادرات پسته میشود، باید گفت که چین بزرگترین مشتری پسته ایران است. بعد از آن کشورهای مستقل همسود (CIS)، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و سپس اتحادیه اروپا قرار دارند.
مقایسه سود صادرات خشکبار در بازار جهانی و بازار داخلی
فرق قیمت تمام شده یک محصول در ایران با قیمت فروش آن در اروپا یا چین همان سود صادرات است و این رقم میتواند بسیار زیاد باشد.
ایران در سال گذشته حجم بسیار بالایی در حدود ۱۹۰ هزارتن پسته صادر کرده است. حالا اگر همین پسته را در بازار داخل بفروشیم، سود واحد آن شاید در حد معمولی باشد. اما وقتی همان محصول درجه یک را با بستهبندی مناسب و استاندارد به مقصد اروپا صادر میکنیم قیمت هر کیلو پسته میتواند چند برابر شود.
اتحادیه اروپا یک بازار خاص بوده که کیفیت برای آنها مهم است. اما اگر اجیل و خشکبار شما از فیلترهای سختگیرانه عبور کند، حاشیه سود میتواند دو یا حتی سه برابر شود. البته همه چیز به همین راحتی نیست. صادرات خشکبار هزینههایی مانند حمل و نقل، بیمه، تعرفه گمرکی کشور مقصد و بستهبندی خاص را هم دارد. ولی در نهایت به دلیل اختلاف قیمت بین بازار داخلی و جهانی، صادرات تقریبا همیشه سود بیشتری دارد.
میزان سود صادرات خشکبار ایران
بیایید کمی شفافتر بررسی کنیم، بازار جهانی خشکبار بازاری بزرگ و رو به رشد است. ایران سهم قابل توجهی از این تجارت بزرگ دارد و سالانه مبالغ هنگفتی ارز از طریق صادرات خشکبار وارد کشور میشود. برای مثال در سال گذشته حدود ۱/۲ میلیارد دلار پسته صادر شده که در برابر صادرات سایر اقلام رقم قابل توجهی بهنظر میرسد.
اما سود خالص چقدر است؟ با توجه به نوع محصول، مقصد و میزان فرآوری این عدد متغیر است. برای نمونه صادرات پسته خام به چین نسبت به صادرات مغز پسته (کرنل) به اروپا سود کمتری دارد. فعالان این حوزه معتقد هستند صادرات مغز پسته به اتحادیه اروپا ارزآوری بسیار بالایی دارد.
نکته جالب دیگر این است که بازار خشکبار ایران سالانه رشد خوبی دارد و حجم تولید روبه افزایش است. این یعنی هر سال بازار بزرگتر شده و فرصتهای بیشتری برای صادرکنندگان ایجاد میشود.
مقیاس های کنترل کیفیت جهانی
اگر میخواهید از صادرات آجیل در بازار خشکبار جهانی سود قابل توجه و تجارت پررونقی داشته باشید باید با اصول بازارهای جهانی آشنا شوید. اروپاییها و چینیها بسیار سختگیر هستند و هر محصولی را به کشور وارد نمیکنند.

تا سالهای پیش اروپاییها به خاطر مسئله آفلاتوکسین (یک نوع سم قارچی که در پسته کهنه یا بد خشک شده پیدا میشود)، پسته ایران را در فهرست نظارت ویژه خود قرار دادند. به این معنی که هر محموله پسته ایرانی موقع ورود به اروپا باید تست میشد. هزینه این تستها و ریسک برگشت خوردن محموله ضرر سنگینی به تجار زد.
اما خبر خوب اینجا است که پس از مدتی اتحادیه اروپا رسما اعلام کرد که پسته ایران از لیست نظارت ویژه خارج شده است. صادرکنندگان ایرانی با تغییر در روشهای بستهبندی، کنترل دما و رطوبت و از همه مهمتر، استفاده از دستگاههای سورتینگ (جداساز) پیشرفته، توانستند کیفیت را به حد استاندارد اروپا برسانند.
البته تنها استاندارد و معیار اروپاییها و دیگر کشورهای واردکننده پسته میزان آفلاتوکسین نیست. برخی از مقیاسهای کیفیت خشکبار عبارتند از:
- درصد شکستگی در بادام و پسته
- رطوبت مجاز بین ۴ تا ۶ درصد برای آجیل
- یکدست و یکنواخت بودن (خشکبار بهخصوص برای صادرات آجیل به کشورهای عربی که ظاهر محصول برای آنها یسیار مهم است).
چطور میتوان استانداردهای صادرات خشکبار را رعایت کرد؟
برای کسب استانداردهای کیفی آجیل و خشکبار راه سختی پیش روی شما نیست. برای رقابت در بازار جهانی حتما به خط تولید صنعتی نیاز دارید. بسیاری از تاجرهای تازهکار فکر میکنند، میتوانند یک انبار اجاره و چند کارگر استخدام کنند تا فرآیند پوستگیری پسته را انجام دهند اما این روش کاملا شکست میخورد.

در گروه صنعتی سیفی کیفیت به معنای حذف خطای انسانی است. برای همین تجهیزات ما به گونهای طراحی شدهاند که محصول خروجی از نظر کیفیت با محصول کشورهای درجه یک جهان رقابت کند. رایجترین دستگاهها در خط فرآوری خشکبار عبارتند از:
پوست سخت شکن
اگر در زمینه صادرات خشکبار فعالیت میکنید، جود این دستگاه پرکاربرد در خط فرآوری لازم و ضروری است. دستگاهی که پوست سخت را بشکند اما به مغز آسیبی نرساند. دستگاه پوست سخت شکن سیفی با دقت بالای ۹۵ درصد میتواند هر خشکباری مانند پسته، گردو، بادام، فندق و… را پوست شکنی کند. نکته مهم اینجاست که برای شکستن پوست خشکبار مختلف نیازی به تغییر قطعه یا نصب وسیله خاصی نیست. تنها با تنظیم شدت و سرعت دستگاه در کمتر از ۲ دقیقه میتوانید با یک دستگاه هر خشکباری را پوستشکنی کنید.
دستگاه سورتینگ صنعتی
دستگاه سورتینگ سیفی برای سایزبندی و ایجاد یکنواختی در بار خشکبار وارد خط تولید میشود. این دستگاه میتواند پسته، گردو، بادام، تخمه، فندق و بادام زمینی را در ۶ سایز مختلف درجهبندی کند. اکنون صادرکنندگان بسیار راحت و سریع میتوانند خشکبار یک اندازه و یک شکل را بستهبندی کنند. دستگاه سورتینگ صنعتی در مدلهای ۴ غلطکی، ۸ و ۲۰ غلطکه برای خطوط فرآوری کوچک تا بزرگ ساخته و عرضه میشود.
دستگاه جداکننده پوست از مغز
در صادرات خشکبار بعد از شکستن پوست سخت در دستگاه سخت شکن باید خروجی وارد دستگاه جداکننده پوست از مغز شود تا به کمک سرند و ویبراتور مغز از پوست خرد شده، تفکیک شود. دستگاه بادکش سیفی میتواند علاوهبر مغز بدون ضایعات و پوست، گرد و خاک، محصول نشکسته و پوست خرد شده را جداگانه و در مخازن خروجی مختلف تحویل دهد.
نوار نقاله و بالابر
شاید ساده به نظر برسد اما انتقال مواد بین این دستگاهها اگر اصولی نباشد، محصول له میشود و غبار روی آن مینشیند. نوار نقاله و بالابر سیفی با جنس مناسب بهداشتی، محصول شما را سالم و با سرعت بسیار بیشتر از نیروی انسانی از یک مرحله به مرحله بعد میرسانند.
بهترین راه افزایش سود صادرات خشکبار
اگر میخواهید در این بازار به سود زیادی برسید دست از خام فروشی بردارید. تصور کنید شما یک کامیون پسته خام بار کرده و به ترکیه صادر میکنید. ترکیه با دستگاههای سورتینگ و پوستگیر، پسته شما را فرآوری میکند. در بستهبندیهای شیک و متنوع میریزد و با برند خود به اروپا صادر میکند. در واقع سود اصلی به ترکیه میرسد. بنابراین بهترین راه افزایش سود این است که ابتدا کارگاه یا سالن فرآوری راه بیندازید و مجوزهای بهداشتی بگیرید. همچنین برای خط فرآوری خشکبار دستگاههایی مانند پوست سخت شکن، جداکننده پوست از مغز و سورتینگ صنعتی خریداری کنید.
حالا محصول خام را از باغداران عمده خریداری کرده و بعد از فرآوری محصول و ایجاد ارزش افزوده در بار، محصول را بستهبندی کنید. وقتی پسته خام به مغز پسته تبدیل شد یا پستههای ریز از بار پسته درشت تفکیک شدند، قیمت هر کیلو محصول شما به مراتب بیشتر از وقتی است که پسته با پوست یا مخلوط با پستههای ریز و پوک بود. اینجا است که دستگاههای گروه صنعتی سیفی کاربرد خود را برجسته و صادرات خشکبار را هم راحتتر، هم بهروزتر و هم پرسودتر میکنند.
جمع بندی
صادرات خشکبار تجارت غیرنفتی است که با کمی تلاش میتوانید سود زیادی از آن کسب کنید. سود صادرات خشکبار به شرط رعایت استانداردهای جهانی به مراتب بیشتر از فروش داخلی است. بازارهای چین، هند و اتحادیه اروپا تشنه محصولات با کیفیت ایران هستند.
آمارهای تجاری نشان میدهد که پسته ایران سالانه ارز بسیار قابل توجهی وارد کشور میکند و این رقم در حال رشد است. اما برای برداشت این سود باید از تکنولوژیهای بهروز استفاده کنید. دیگر زمان آن رسیده که از روشهای سنتی دست بکشید و با سرمایهگذاری برروی خط فرآوری خشکبار سهم خود را از بازار رو به رشد جهانی بهدست بیاورید.
سوالات متداول
بهترین کشور برای صادرات پسته ایران کجاست؟
طبق آمارهای تجاری، چین در رتبه اول قرار دارد. پس از آن کشورهای مستقل همسود (CIS) و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس مانند امارات متحده عربی و ترکیه که بخشی از خشکبار را مجدداصادرات میکند، مقاصد اصلی هستند.
آیا صادرات کشمش به اندازه پسته سود دارد؟
بله، اما ساختار آن متفاوت است، کشمش ایران معمولا به کشورهای اروپایی و آسیایی میرود. سود واحد کشمش از پسته کمتر بوده اما حجم آن بالا است. برای موفقیت در صادرات کشمش، موضوع سایز و بستهبندی بهداشتی بسیار مهم است.
برای صادرات به اروپا چه تجهیزاتی اجباری است؟
برای رفع ریسک آفلاتوکسین، داشتن دستگاه سورتینگ برای حذف مغزهای شکسته ضروری است. همچنین خط بستهبندی باید ایزوله باشد تا آلودگی ثانویه ایجاد نشود.