صادرات پسته به آذربایجان؛ مسیر فروش پسته ایران در بازار همسایه

صادرات پسته به آذربایجان به دلیل فاصله کم، مرز زمینی مشترک، اشتراکات فرهنگی و ذائقه‌ نزدیک به ایران، یک فرصت عالی برای سودآوری پایدار است. همچنین برای فعالان ایرانی در حوزه خشکبار کشور آذربایجان یکی از نزدیک‌ترین و آشنا‌ترین بازارهای صادراتی است. اما صادرات موفق فقط به پیدا کردن خریدار خلاصه نمی‌شود.

از انتخاب نوع پسته و فرآوری درست گرفته تا مجوزهای قرنطینه‌ای، بسته‌بندی مناسب و حمل زمینی، در صادرات نقش بسزایی دارند. در ادامه آنچه برای شروع و گسترش صادرات پسته به کشور آذربایجان نیاز دارید را بررسی خواهیم کرد.

بازار پسته در آذربایجان چه وضعیتی دارد؟

بازار آذربایجان برای پسته و آجیل شناخته‌ شده و نسبتا پایدار است. مصرف آجیل در این کشور مانند ایران، بخشی از فرهنگ غذایی مردم به‌حساب می‌آید. در مناسبت‌هایی مانند نوروز، مهمانی‌ها، عروسی‌ها و تعطیلات، تقاضا برای پسته و سایر خشکبار به‌طور محسوسی افزایش می‌یابد. همین موضوع باعث می‌شود صادرکنندگان ایرانی روی فروش محصول در بازار آذربایجان حساب ویژه‌ای باز کنند.

در بازار آذربایجان نیز پسته با پوست و مغز پسته طرفداران خاص خود را دارد. بخشی از خرید از طریق مغازه‌های سنتی آجیل‌ فروشی و بخش دیگر نیز در سوپرمارکت‌ها و فروشگاه‌های زنجیره‌ای انجام می‌شود. در کنار پسته ایرانی، محصولاتی از ترکیه و ازبکستان نیز در قفسه‌ها دیده می‌شود. با این حال پسته ایرانی به‌دلیل کیفیت مغز، ظاهر مناسب و قیمت رقابتی‌تر، در این بازار جایگاه خوبی دارد. رقابت اصلی معمولا بر سر قیمت، یکنواختی مغز و کیفیت بسته‌بندی است.

نکته مهم این بوده که بازار آذربایجان کوچک‌تر از بازارهای بزرگ جهانی است، اما همین کوچک بودن باعث می‌شود ورود به آن کم‌هزینه‌تر و کم‌ریسک‌تر باشد. برای صادرکننده‌ای که می‌خواهد اولین تجربه صادراتی خود را به‌صورت جدی شروع کند، آذربایجان می‌تواند یک بازار آزمایشی مناسب باشد.

چرا آذربایجان می‌تواند مقصد مناسبی برای صادرات پسته ایران باشد؟

چند عامل، آذربایجان را به مقصد مناسبی برای صادرات پسته تبدیل می‌کند که عبارتند از:

نزدیکی جغرافیایی و حمل‌ و نقل زمینی

مسیر زمینی ایران به آذربایجان از طریق مرزهای آستارا و جلفا برقرار است. این یعنی نیازی به حمل دریایی یا هوایی نیست و هزینه و زمان ارسال به‌شدت کاهش پیدا می‌کند. برای محصولی مانند پسته که حفظ کیفیت در طول مسیر اهمیت زیادی دارد، حمل کوتاه‌ مدت یک مزیت مهم است.

اشتراکات فرهنگی و ذائقه

مصرف‌کننده آذربایجانی مانند مصرف‌کننده ایرانی به ظاهر پسته، درشتی دانه و خندان بودن آن اهمیت می‌دهد. همین موضوع باعث شده پسته ایرانی را بدون نیاز به تغییرات اساسی در فرآوری بپذیرند.

تقاضای پایدار

بازار آذربایجان در طول سال تقاضای خاص خود را دارد، اما در مناسبت‌ها و تعطیلات، این تقاضا افزایش می‌یابد. صادرکننده‌ای که بتواند زمان‌بندی مناسبی برای ارسال داشته باشد، می‌تواند از این زمان‌ها بهره ببرد.

نقش پل ارتباطی

آذربایجان می‌تواند برای صادرکننده ایرانی، دروازه‌ای برای آشنایی با بازار کشورهای مشترک‌ المنافع و بازارهای همسایه باشد. اگر به دنبال بهترین کشور برای صادرات پسته هستید، آذربایجان می‌تواند یکی از گزینه‌های اولیه و کم‌ ریسک باشد.

کدام نوع پسته ایران برای بازار آذربایجان مناسب‌تر است؟

انواع پسته در ایران شامل ارقام اصلی اکبری، کله‌ قوچی، احمدآقایی و فندقی است. هر کدام از این ارقام ویژگی‌های خاص خود را دارند که باید متناسب با بازار هدف و نیاز مشتری برای صادرات انتخاب کنید:

• کله‌ قوچی پسته‌ای با ظاهر گرد و درشت است و برای بازارهایی که پسته را به‌عنوان هدیه یا در مراسم استفاده می‌کنند، مناسب است.
• اکبری ظاهری بلند و کشیده با مغز درشت و رنگ سبز روشن دارد. همچنین اندازه بزرگ و ظاهر زیبا، آن را برای صادرات به بازارهای جهانی مناسب کرده است.
• احمدآقایی پسته‌ای با شکل بادامی و مغز کشیده است که کیفیت مطلوبی دارد و در بازارهای صادراتی جایگاه خوبی پیدا کرده است.
• فندقی به‌خاطر اندازه کوچک‌تری که دارد، معمولا ارزان‌تر است و برای مصارف صنعتی و تولید فرآورده‌های پسته‌ای کاربرد دارد.

برای صادرات پسته به آذربایجان چه مجوزهایی لازم است؟

صادرات پسته به آذربایجان به چند مجوز و گواهی نیاز دارد که به شرح زیر هستند:

گواهی بهداشت نباتی

محموله باید گواهی بهداشت نباتی معتبر از وزارت کشاورزی ایران داشته باشد که نشان دهد پسته فاقد هر گونه آفت و بیماری‌های گیاهی قرنطینه‌ای است.

گواهی استاندارد فیزیکی

اخذ گواهی استاندارد فیزیکی طبق قوانین سازمان ملی استاندارد برای صادرات به همه کشورها الزامی است.

گواهی آفلاتوکسین

در صادرات و واردات پسته آزمایش اندازه‌گیری آفلاتوکسین انجام می‌شود و نتایج نباید از حد تعیین‌ شده توسط کشور خریدار بیشتر باشد.

گواهی انطباق صادراتی

اداره کل استاندارد استان می‌تواند با دریافت گواهی بازرسی از شرکت‌های بازرسی تایید صلاحیت‌ شده، گواهی‌نامه انطباق صادر کند.

مراحل فرستادن پسته از ایران به آذربایجان

برای ارسال پسته صادراتی به آذربایجان باید مراحل و اقداماتی را انجام دهید تا بار بدون برگشتی و با سود بالا به مقصد برسد.

پیدا کردن مشتری و توافق روی مشخصات بار

اولین مرحله، شناسایی خریدار معتبر در آذربایجان است. برای این کار می‌توانید از طریق نمایشگاه‌های بین‌المللی صنایع غذایی، اتاق بازرگانی مشترک ایران و آذربایجان یا پلتفرم‌های B2B وارداتی اقدام کنید. در توافق با خریدار، مشخصات دقیق بار شامل نوع پسته (کله‌قوچی، اکبری و…)، درصد خندان، اندازه دانه، رنگ مغز، رطوبت مجاز و نوع بسته‌بندی را حتما به صورت کتبی ثبت کنید. تجربه نشان داده، بسیاری از اختلافات صادرکنندگان و خریداران به‌خاطر ابهام در مشخصات بار است.

آماده سازی، سورت و کنترل کیفیت

پسته صادراتی را باید از نظر اندازه، رنگ و سلامت دانه درجه‌بندی کرده و پسته‌های ترکیده، لکه‌دار و آفت‌زده را جدا کنید. برای بازار آذربایجان که مصرف‌کننده ظاهر محصول را بررسی می‌کند، یکنواختی دانه اهمیت زیادی دارد.

بسته بندی و آماده کردن اسناد

بسته‌بندی پسته صادراتی معمولا در کیسه‌های استاندارد یا کارتن‌های مخصوص انجام می‌شود. برای حفظ کیفیت و جلوگیری از نفوذ رطوبت بهتر است از بسته‌بندی وکیوم استفاده کنید. طبق استاندارد ایران، مغز پسته را باید به روش درست بسته‌بندی کرده و بسته‌بندی مناسب باید عایق اکسیژن، نور و رطوبت باشد.

اسناد موردنیاز شامل فاکتور تجاری، لیست عدل‌بندی، بارنامه، گواهی مبدا، گواهی بهداشت نباتی و گواهی استاندارد است. اگر با خریدار قرارداد دارید، ترجمه رسمی آن نیز ضروری است.

حمل بار و انجام تشریفات گمرکی

حمل زمینی از طریق مرز آستارا یا جلفا انجام می‌شود. حمل محموله ترانزیتی را باید به‌طور یکسره انجام دهید و هیچ‌گونه تغییر یا جابجایی در طول مسیر مجاز نیست. پس از خروج محموله از مرز باید مستندات تایید شده توسط مامور قرنطینه مرز خروجی ره به سازمان حفظ نباتات ارسال کنید.

قیمت پسته در آذربایجان به چه عواملی بستگی دارد؟

قیمت پسته در بازار آذربایجان به نوع و رقم (کله‌قوچی و اکبری گران‌تر از فندقی و احمدآقایی)، درصد خندان (خندان بیشتر یعنی گران‌تر و محبوب‌تر) و کیفیت مغز (رنگ، یکنواختی و نداشتن لکه یا آفت) بستگی دارد.

همچنین قیمت پسته در تعطیلات به‌دلیل افزایش تقاضا گران‌تر می‌شود. نرخ ارز و هزینه حمل از ایران نیز از عوامل تعیین‌کننده قیمت پسته ایرانی در آذربایجان هستند.

فرآوری پسته قبل از صادرات چه تاثیری روی فروش دارد؟

فرآوری پسته تفاوت بین یک محموله معمولی و یک محموله صادراتی درجه‌ یک است. پسته‌ای که به‌درستی پوست‌گیری، شسته، خشک و سورت شده باشد، ظاهر بهتر و ماندگاری بیشتری دارد. در بازار آذربایجان که بخش قابل‌توجهی از خرید از طریق خرده‌فروشی‌های سنتی و مغازه‌های آجیل‌فروشی انجام می‌شود، ظاهر محصول به طور مستقیم روی تصمیم خریدار اثر می‌گذارد.

نکته مهم دیگر، کنترل آفلاتوکسین است. پسته‌ای که در مراحل فرآوری خشکبار به‌درستی بازرسی و سورت نشود، ممکن است حاوی دانه‌های آلوده باشد که در آزمایش گمرک مقصد مشکل‌ساز می‌شود. جداسازی دانه‌های آلوده در همان کارگاه فرآوری، بسیار کم‌هزینه‌تر از برگشت محموله از گمرک است. همچنین فرآوری حرفه‌ای به شما این امکان را می‌دهد محصول خود را با برند و بسته‌بندی مشخص به بازار آذربایجان عرضه کنید.

تجهیزات مورد نیاز برای فرآوری پسته صادراتی به آذربایجان

برای اینکه محصولی آماده صادرات داشته باشید، عبور از مراحل سنتی و دستی به سمت اتوماسیون الزامی است. تجهیزات مدرن نه تنها سرعت تولید را افزایش می‌دهند بلکه خطای انسانی را به حداقل می‌رسانند. در اینجا به اصلی‌ترین تجهیزاتی که هر واحد فرآوری باید داشته باشد اشاره می‌کنیم. این تجهیزات در گروه صنعتی سیفی ساخته و عرضه می‌شوند:

دستگاه سورتینگ پسته

بار پسته درهم با اندازه‌های متفاوت هیچ جذابیتی برای خریدار ندارد. بازار آذربایجان از پسته وارداتی ایران انتظار ظاهر یک‌دست، بدون ضایعات و شکستگی دارد. دستگاه سورتینگ پسته غلطکی انواع پسته یا مغز را در ۶ سایز درجه‌بندی می‌کند. این دستگاه با ظرفیت ۱۰۰، ۲۰۰ و ۴۰۰ کیلوگرم در ساعت برای خطوط فرآوری کوچک و بزرگ طراحی شده است. ویژگی برتر سورتر سیفی این بوده که حین سایزبندی هیچ آسیبی به پسته و مغز آن وارد نمی‌شود.

دستگاه پوست سخت شکن

دستگاه پسته شکن برای تولید مغز پسته استفاده می‌شود. این دستگاه‌ها با دقت بالا پوسته را می‌شکنند و مغز را بدون آسیب جدا می‌کنند. اگر قصد صادرات مغز پسته به آذربایجان را دارید، این دستگاه در خط فرآوری شما نقش بسزایی خواهد داشت. این پسته شکن حین فرآیند شکستن پوست تنها ۲ تا ۷ درصد بار را به صورت خرد یا لپه در می‌آورد و حدود ۹۳ تا ۹۵ درصد بار بدون آسیب دیدن مغز پوست‌گیری می‌شود.

دستگاه جداکننده پوست از مغز پسته

پس از شکستن پوست در پسته شکن باید پوست را از مغز جدا کنید. دستگاه جداکننده پوست از مغز پسته با کمک سرند و ویبراتور و مکش هوا، پوست خرد شده، گردوخاک و ضایعات دیگر را از مغز جدا کرده و هر کدام را در خروجی‌های متفاوتی تحویل می‌دهد.

نوار نقاله بالابر

نوار نقاله بالابر صنعتی برای جابجایی سریع‌تر پسته در خطوط فرآوری کاربرد دارد. با این تجهیزات حین انتقال بار بین مخزن‌ها و خروجی‌های دستگاه‌ها از خطر ریزش یا آسیب فیزیکی به پسته یا مغز آن جلوگیری می‌شود.

بسته بندی پسته برای فروش در آذربایجان چه شرایطی دارد؟

بسته‌بندی پسته صادراتی به آذربایجان باید استانداردهای ایران را رعایت کند و با سلیقه بازار مقصد نیز هماهنگ باشد. سازمان ملی استاندارد ایران مشخصات فیزیکی پسته را بر اساس استانداردهای ملی تعیین می‌کند. بسته‌بندی باید عایق مناسبی برای اکسیژن، نور و رطوبت باشد. برای بازار آذربایجان، بسته‌بندی فله (صنعتی) با کیسه‌های استاندارد یا کارتن‌های بزرگ برای فروش به عمده‌فروشان و مغازه‌داران انجام می‌شود. این نوع بسته‌بندی هزینه کمتری دارد و برای صادرکنندگان تازه وارد بازار گزینه مناسبی است. همچنین برای خرده فروشی از بسته‌بندی با وزن و ابعاد کوچک‌تر استفاده کنید.

برچسب‌گذاری باید شامل نام محصول، وزن خالص، تاریخ تولید و انقضا، شرایط نگهداری و اطلاعات تولیدکننده باشد. اگر خریدار درخواست بسته‌بندی خاص یا حذف نشان استاندارد دارد، اداره کل استاندارد می‌تواند گواهی‌نامه انطباق با مشخصات فنی صادر کند.

جمع‌بندی

صادرات پسته به آذربایجان یک فرصت واقعی برای صادرکنندگان ایرانی است. ایران در حال حاضر یکی از تامین‌کنندگان اصلی پسته به آذربایجان است و قیمت رقابتی پسته ایرانی در مقایسه با محصول ترکیه‌ای، مزیت مهمی ایجاد می‌کند. اما برای حفظ این جایگاه باید به کیفیت فرآوری، رعایت استانداردهای قرنطینه‌ای و بسته‌بندی حرفه‌ای توجه ویژه‌ای داشته باشید. اگر می‌خواهید در این بازار رقابتی بمانید، حتما برروی فرآوری و بسته‌بندی سرمایه‌گذاری کنید.

سوالات متداول