صادرات پسته ایران به اروپا؛ از شناخت بازار تا ارسال محموله

صادرات پسته ایران به اروپا، یک تجارت پررونق است که ورود به آن فقط یک تصمیم ساده نیست بلکه باید قواعد و شرایط آن را به طور دقیق بشناسید. جایی که کیفیت حرف اول را می‌زند، آفلاتوکسین خط قرمز جدی است و رقابت با آمریکا هر سال فشرده‌تر می‌شود. حالا دیگر صادرکنندگان توانسته‌اند مغز پسته ایرانی را به بازار اروپا معرفی کنند. اما رمز موفقیت در صادرات پسته پایداری کیفیت و عرضه محصول بازارپسند با استانداردهای بهداشتی است.

بازار اروپا چه فرصتی برای صادرات پسته ایران دارد؟

اروپا یکی از بزرگ‌ترین بازارهای مصرف پسته در جهان بوده و تقاضا برای میان‌ وعده‌های سالم و مواد اولیه گیاهی در حال رشد است. عواملی مانند قدرت خرید بالا و پذیرش محصولات با کیفیت باعث شده تا صادرکنندگان ایرانی تمایل زیادی به صادرات پسته به اروپا داشته باشند.

اما واقعیت رقابت را نباید نادیده بگیرید. آمریکا بخش بسیار زیادی از پسته اروپا را تامین می‌کند. با این حال نکته امیدوارکننده اینجا است که در صادرات مغز پسته کشورهای ایران و آمریکا رقابت بسیار نزدیکی دارند. در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، صادرات مغز پسته ایران به اروپا حدود ۳۳/۶ میلیون یورو بود، در حالی که آمریکا ۳۴ میلیون یورو مغز پسته به اروپا صادر کرده است. این یعنی ایران در بازار سودآور مغز پسته، یک رقیب جدی برای آمریکا به‌حساب می‌آید.

کدام کشورهای اروپایی مقصد مهم پسته ایران هستند؟

آلمان بدون اغراق، بزرگ‌ترین مشتری پسته ایران در اروپا است. در نیمه نخست ۲۰۲۶، آلمان ۲۴/۳۸ میلیون یورو پسته از ایران وارد کرد که معادل ۷۰ درصد کل صادرات پسته ایران به اتحادیه اروپا بود.

پس از آلمان کشورهای ایتالیا، اسپانیا، فرانسه، بلژیک و هلند فرصت‌های خوبی برای توسعه‌ صادرات فراهم می‌کنند. ایتالیا و اسپانیا به دلیل صنعت بستنی و شیرینی‌پزی، مصرف‌کننده سنتی مغز پسته هستند. هلند و بلژیک نیز به عنوان قطب‌های تجارت مجدد خشکبار در اروپا شناخته می‌شوند و می‌توانند برای ورود به بازارهای دیگر اروپا به شما کمک کنند.

چه نوع پسته‌ای برای بازار اروپا مناسب است؟

تنوع انواع پسته در ایران باعث شده نیاز بازار اروپا را به‌خوبی پوشش دهید. از پسته لوکس اکبری و کله قوچی گرفته تا پسته‌های اقتصادی احمدآقایی و فندقی همگی در اروپا مشتری خاص خود را دارند. به‌طور کلی بازار اروپا خواهان‌ پسته‌های زیر است:

●      سهم پسته با پوست ناچیز و رو به کاهش است و در نیمه اول ۲۰۲۶ فقط ۳۴۰ هزار یورو بود. از این‌رو برای صادرات جدی گزینه مناسبی نیست.

●      مغز پسته ستون اصلی صادرات ایران به اروپا است که حجم بالایی از ارزش صادرات را تشکیل می‌دهد. کیفیت یکنواخت، رنگ سبز و آفلاتوکسین پایین، مزیت رقابتی آن است.

●      پسته فرآوری‌ شده مانند پسته شور و بو‌داده، خلال، پودر، کره و خمیر پسته ارزش افزوده بالاتری دارد. به طوری که برای صنایع بستنی، شیرینی و اسنک اروپا مناسب است. از این‌رو برای صادرات چنین محصولی به تجهیزات فرآوری نیاز دارید و باید نیاز مشتری را بشناسید.

استانداردهای لازم برای ورود پسته ایران به اروپا چیست؟

استانداردهای اروپا در زمینه صادرات و واردات پسته بسیار سخت‌گیرانه است. مهم‌ترین چالش، آفلاتوکسین بوده، طبق مقررات اتحادیه اروپا، میزان آفلاتوکسین B1 در پسته نباید از ۸ میکروگرم بر کیلوگرم و مجموع آفلاتوکسین‌ها نباید از ۱۰ میکروگرم بر کیلوگرم بیشتر باشد.

نکته مهم دیگر شناسه باغ بوده زیرا از شهریور ۱۴۰۴، هر پسته‌ای که قرار است به اتحادیه اروپا صادر شود، باید شناسه باغ داشته باشد تا مشخص شود محصول از کدام باغ برداشت شده است. کشاورزان می‌توانند برای دریافت این شناسه به سامانه سَبَک مراجعه کنند.

چه مجوزها و مدارکی برای صادرات پسته به اروپا نیاز است؟

برای صادرات پسته به اروپا، شما به چند مجوز مهم نیاز دارید که عبارتند از:

●      کارت بازرگانی معتبر اولین و مهم‌ترین مدرک برای هر نوع صادرات و واردات تجاری است. بدون این کارت، امکان صدور کالا به‌صورت تجاری وجود ندارد.

●      گواهی بهداشت محصول (Health Certificate) از سازمان غذا و دارو و با امضای یکی از مقامات مسئول مانند مدیرکل آزمایشگاه مرجع کنترل غذا و دارو صادر می‌شود.

●       گواهی بهداشت گیاهی (Phytosanitary Certificate از سازمان حفظ نباتات کشور صادر می‌شود که سلامت گیاهی و عدم آلودگی محصول به آفات و بیماری‌های قرنطینه‌ای را تایید می‌کند.

●      هر پسته‌ای که به اتحادیه اروپا صادر می‌شود باید دارای شناسه باغ (QR Code) باشد تا مشخص شود محصول از کدام باغ برداشت شده است.

●      گواهی مبدا نشان می‌دهد که پسته صادراتی ایرانی است.

مراحل صادرات پسته ایران به اروپا

صادرات پسته به اروپا با تامین پسته از باغات دارای شناسه آغاز و بعد از فرآوری پسته و نمونه‌برداری برای آزمون آفلاتوکسین به آزمایشگاه مورد تایید اروپا فرستاده می‌شود. پس از تایید، فرآیند بسته‌بندی وکیوم حداکثر ۱۰ کیلوگرمی، دریافت اظهار به گمرک و اخذ مجوزهایی مانند گواهی بهداشت و گواهی مبدا انجام می‌گیرد. در نهایت محموله با حمل دریایی یا زمینی و بیمه‌نامه ارسال و پس از ترخیص در مقصد به خریدار تحویل داده می‌شود.

بهترین کشور برای صادرات پسته ایران در اروپا کدام است؟

بهترین کشور برای صادرات پسته به اروپا از نظر حجم، آلمان است اما آلمان تنها مقصد نیست. برای تنوع‌بخشی به بازار و کاهش ریسک، هلند و بلژیک به دلیل نقش تجارت مجدد، ایتالیا و اسپانیا به دلیل صنایع غذایی و بستنی‌سازی و فرانسه به دلیل فرهنگ مصرف آجیل، مقاصد مهمی به‌حساب می‌آیند.

فرآوری پسته برای بازار اروپا چه اهمیتی دارد؟

فرآوری خشکبار بازارپسندی و ارزش افزوده محصول را افزایش می‌دهد. فرآوری خوب به معنای حذف پسته‌های آلوده به آفلاتوکسین، یکسان‌سازی اندازه و رنگ و ارائه محصولی با کیفیت پایدار است.  با فرآوری اصولی دیگر نگران این نخواهید بود که مشتری مغز شکسته یا پسته موک را در بار ببیند و یا آن را برگشت بزند یا دیگر سراغ شما نیاید.

تجهیزات خط فرآوری پسته برای صادرات به اروپا

یک خط فرآوری حرفه‌ای، عامل اصلی صادرات پایدار به اروپا است. تجهیزات این خط باید بتوانند پسته را با کمترین ضایعات و بالاترین دقت پردازش کنند. گروه صنعتی سیفی با ساخت تجهیزات فرآوری توانسته به صادرکنندگان و باغداران در جهت افزایش سرعت و دقت فرآوری و سود بیشتر در فروش کمک کند.

دستگاه سورتینگ پسته

دستگاه سورتینگ پسته برای تفکیک محصول درهم است. این دستگاه با ظرفیت ۱۰۰، ۲۰۰ و ۴۰۰ کیلوگرم در ساعت برای خطوط فرآوری کوچک و بزرگ طراحی شده است. سورتر سیفی ۶ سایز خروجی دارد که برای جداسازی پسته‌های کوچک تا بزرگ و حتی پسته شکسته شده عملکرد بی‌نظیری دارد.

دستگاه پسته شکن

دستگاه پسته شکن برای شکستن پوست سخت پسته و جداسازی مغز استفاده می‌شود. این دستگاه‌ها با قابلیت تنظیم فاصله شکستن، درصد خردشدگی مغز را به حداقل می‌رسانند.

دستگاه جداکننده پوست از مغز پسته

پس از شکستن پوست سخت باید پوست را از مغز جدا کنید. دستگاه جداکننده پوست از مغز با مکانیزم لرزشی و مکش هوا کار کرده و پوست را از مغز جدا می‌کند. این دستگاه با ۴ خروجی مجزا برای مغز، پوست، ضایعات ریز و پسته نشکسته در ظرفیت‌های ۱۰۰ و ۳۰۰ کیلوگرم در ساعت عرضه می‌شود.

نوار نقاله بالابر

نوار نقاله بالابر برای انتقال پسته بین مراحل مختلف فرآوری استفاده می‌شود. طراحی مناسب این تجهیز باید به گونه‌ای باشد که علاوه‌بر حرکت روان محصول، ضربه‌های وارد شده به پسته به کمترین مقدار ممکن کاهش یابد. انتخاب شیب مناسب نوار، سرعت حرکت، قدرت موتور و جنس بستر نوار، همگی در جلوگیری از آسیب دیدن محصول اهمیت دارند.

بسته بندی پسته برای بازار اروپا چه شرایطی دارد؟

بسته‌بندی پسته برای اروپا قواعد مشخصی دارد که رعایت نکردن آنها می‌تواند باعث برگشت کل محموله شود. لیبل روی بسته‌بندی باید مشخصات پسته مانند وزن خالص، تولید ایران، برند، کدشناسایی کارخانه و غیره را داشته باشد.

وکیوم کردن بسته‌بندی از نفوذ رطوبت و اکسیژن جلوگیری می‌کند و خطر رشد قارچ‌های تولیدکننده آفلاتوکسین را کاهش می‌دهد. برای حجم‌های بالا که قرار است در مقصد بسته‌بندی مجدد شوند، استفاده از بسته‌های ۵ کیلوگرمی وکیوم و کارتن‌های ۱۰ کیلوگرمی رایج است. برای بازار خرده‌فروشی اروپا، بسته‌بندی‌های کوچک‌تر با برند اختصاصی (Private Label) نیز فرصت خوبی برای ارزش‌آفرینی ایجاد می‌کند.

قبل از شروع صادرات پسته ایران به اروپا چه نکاتی را بررسی کنیم؟

پیش از آنکه اولین محموله خود را به اروپا بفرستید،  نکات کلیدی زیر را جدی بگیرید:

●      بدون شناسه باغ، امکان صادرات به اتحادیه اروپا وجود ندارد. این شناسه از سامانه سَبَک قابل دریافت است.

●      داشتن یک خط فرآوری مجهز تفاوت بین یک صادرکننده موفق و یک صادرکننده با محموله‌های برگشتی را مشخص می‌کند.

●      فقط آزمایشگاه‌های مورد تایید اتحادیه اروپا می‌توانند گواهی بهداشت را برای صادرات پسته به اروپا صادر کنند. پس قبل از هر اقدامی از مورد تایید بودن آزمایشگاه مطمئن شوید.

●      با توجه به روند بازار اروپا به سمت واردات مغز پسته، بهتر است از ابتدا روی فرآوری و بسته‌بندی وکیوم سرمایه‌گذاری کنید.

●      هر کشور اروپایی سلیقه و استاندارد خاص خود را دارد. آلمان خریدار عمده مغز پسته با کیفیت یکسان است. در حالی که ایتالیا و اسپانیا به مغز پسته با رنگ سبز و عطر خاص اهمیت می‌دهند.

سوالات متداول درباره صادرات پسته ایران به اروپا